- Dziękuję panu Mijnheer

„— Dziękuję panu, Mijnheer da Costa. Pańskie słowa podniosły mnie na duchu.
Mendes poczuł lekki dreszcz. Kamienna ławka, na której siedział, była zimna i słońce zaszło za morze. Wstał.
—Pójdziemy, Yincencie — spytał.
Nazajutrz o zmierzchu stał Vincent w oknie wychodzącym na dziedziniec stoczni. W alei, na tle szarych niebios rysowały się smukłe topole o cienkich gałęziach.
„Czy fakt, że nie nadaję się do studiów, oznacza, że nie mogę się na nic przydać w świecie — pytał siebie w duchu Vincent. — Co łacina i greka mają wspólnego z miłością bliźnich."
Stryj Jan właśnie obchodził stocznię. Vincent widział w dali maszty statków w dokach, na pierwszym planie „Atjeh", cały czarny, otoczony czerwonymi i szarymi monitorami.
„Życzeniem moim była zawsze służba boża w praktyce, nie rysowanie trójkątów i kół. Nie myślałem nigdy o tym, aby mieć wieki kościół i głosić pięknie ułożone kazania. Moje miejsce jest tam, gdzie są biedni i cierpiący, i to od zaraz, nie dopiero za lat pięć."
W tej chwili dzwon wydzwonił godzinę i robotnicy zwartym nurtem zaczęli płynąć przez bramę II toczni. Nadszedł latarnik, zapalił latarnię na podwórzu. Vincent odwrócił się od okna.
Zdawał sobie sprawę z tego, że ojciec, stryj Jan oraz wuj Stricker poświęcili mu w ciągu ubiegłego roku wiele czasu i wydali na niego mnóstwo pieniędzy. Jeśli teraz porzuci studia, osądzą na pewno, że ich trud był daremny.“(3)